Vinh Nguyễn · USA
Nếu tháng sau mình ngưng làm, tiền có còn về nhà không?
Câu hỏi đó Vinh nghe lần đầu cách đây mấy năm. Nghe xong Vinh ngồi im một lúc lâu, vì Vinh biết câu trả lời của mình là không.
Đây là chỗ Vinh ghi lại hành trình đi tìm một câu trả lời khác — viết cho anh chị người Việt đang sống và làm việc tại Mỹ.
Mình có chừng ba mươi lăm năm sung sức
Khoảng từ hai mươi đến năm mươi lăm tuổi. Đó là quãng mình khỏe nhất, minh mẫn nhất, và cũng là quãng mình dám làm nhất.
Nhưng nếu trong ba mươi lăm năm ấy mình cứ nay chỗ này mai chỗ khác, nay nghề này mai nghề khác — mỗi lần đều bắt đầu lại từ đầu — thì tới cuối quãng đó, mình đã tích lũy được cái gì?
Và càng qua tuổi bốn mươi, câu hỏi càng nặng. Không phải vì mình hết sức, mà vì mình không còn nhiều lần để làm lại nữa.
Có thể anh chị đang ở một trong những chỗ này
Mấy năm nay Vinh gặp đi gặp lại bốn hoàn cảnh dưới đây — và lần nào cũng thấy một phần mình trong đó.
Ba trăm sáu mươi lăm ngày không dám nghỉ
Vì mình hiểu rất rõ: đóng cửa một ngày là ngưng thu nhập một ngày. Noel cũng vậy, Tết cũng vậy. Có chăng là về sớm hơn một chút để kịp bữa cơm cuối năm.
Làm chủ, nhưng mọi việc vẫn chạy qua tay mình
Lo tiền lương, lo mặt bằng, lo hàng nhập về rồi ứ đọng. Khách gọi thì mình trả lời, nhân viên hỏi thì mình chỉ. Mệt không phải vì việc khó, mà vì việc nào cũng lặp lại.
Mới qua Mỹ, chưa biết bắt đầu từ đâu
Tiếng chưa thạo, nghề chưa chắc, quan hệ chưa có. Nhìn quanh ai cũng như đã đi trước mình mấy năm.
Mỗi ngày đi làm mà trong người không còn vui
Tới tuổi này rồi, nếu ngày nào cũng làm việc mà không có chút năng lượng nào, thì đó là một điều rất đáng tiếc — dù thu nhập có tốt tới đâu.
Hai cách làm việc, và chỗ khác nhau thật sự
Vinh từng nghĩ chỗ khác nhau nằm ở ngành nghề, ở vốn, ở may mắn. Giờ Vinh nghĩ khác.
Đổi giờ lấy tiền
Làm nhiều thì có nhiều, nghỉ thì hết. Cách này có giới hạn rất rõ, vì một ngày chỉ có hai mươi bốn giờ và sức người thì có hạn. Thu nhập có trần, và cái trần đó chính là mình.
Xây một cái gì đó ở lại
Giống xây nhà trên đất của mình: xây được một viên gạch là chắc một viên gạch, xong cái móng là chắc cái móng. Có việc phải tạm dừng, thì khi quay lại, những gì mình đã dựng vẫn còn nguyên ở đó.
Có một hình ảnh Vinh nhớ mãi: cùng một cái quán, cùng địa điểm, cùng đầu bếp, cùng thực khách, cùng cái menu — ông chủ trước thất bại, ông chủ sau làm rất tốt. Hoàn cảnh không đổi. Chỉ cách nghĩ là đổi.
Ba điều Vinh tin, nói trước cho rõ
Việc thật thì cần công sức thật
Không có đường tắt, và không có thứ gì tự chạy thay mình được. Cái tự động hóa được chỉ là những việc lặp đi lặp lại — còn phần cốt lõi thì vẫn phải do con người ngồi xuống làm. Ai nói ngược lại, anh chị nên cẩn thận.
Hiểu trước đã, quyết định tính sau
Vinh không tin vào chuyện thúc người khác quyết định khi họ chưa hiểu. Anh chị cứ nghe, cứ hỏi cho tới khi thấy rõ — rồi lựa chọn là của anh chị, không ai có quyền đòi hỏi gì.
Giá trị nằm phía sau món hàng, không nằm ở món hàng
Điều đáng kể không phải là mình có cái gì, mà là mình đã đi qua chuyện gì và học được gì từ đó. Vinh viết ở đây theo đúng tinh thần ấy: kể cái mình đã làm, không kể lý thuyết.
Ba thứ Vinh muốn cân cho đều
Thiếu một trong ba thì hai cái còn lại cũng khó giữ được lâu.
Thân khoẻ
Cái nền của mọi thứ. Có sức thì mới có ngày mai để tính. Không có sức thì mọi kế hoạch đều là trên giấy.
Trí sáng
Giữ đầu óc chịu học. Thời này thứ gì cũng đổi nhanh, mình ngưng học một năm là thấy mình đứng xa phía sau.
Cơ hội lành
Một hướng đi mà mình kể cho người thân nghe không thấy ngại — minh bạch, tử tế, và không cần ai phải thiệt để mình được.
Vài thứ Vinh làm sẵn, tặng anh chị
Dùng được ngay, không cần đổi gì cả, và không ai gọi điện làm phiền anh chị sau đó.
Tờ in · hai trang
Ba câu hỏi để ngồi tự trả lời một mình
In ra, ngồi một chỗ yên tĩnh chừng mười lăm phút. Câu thứ hai là câu nặng nhất — nó không bắt mình tính tiền, nó bắt mình viết ra một cái tên.
Nhận tờ ba câu hỏi →
Vinh là ai mà viết mấy thứ này
Vinh là kỹ sư cơ khí, hơn hai mươi năm làm kỹ thuật và quản lý, hiện sống tại North Carolina. Vinh không phải người thành công nhất anh chị từng gặp, và Vinh cũng không định đóng vai đó.
Vinh chỉ là người đi trước anh chị vài bước ở một vài chuyện — và đi sau anh chị rất nhiều bước ở những chuyện khác. Những gì Vinh viết ở đây là chuyện Vinh đã làm và đang làm.
Nếu anh chị muốn nói chuyện
Mỗi tuần Vinh có hai buổi trò chuyện trực tuyến, mỗi buổi chừng một tiếng. Buổi một chỉ nói về cách nghĩ — chưa có con số, chưa có gì để mua. Buổi hai mới trả lời những câu hỏi cụ thể hơn.
Không hứa trước điều gì
Vinh không nói trước anh chị sẽ được gì sau buổi nói chuyện. Vinh chỉ kể những gì Vinh biết và đã làm, rồi anh chị tự quyết định.
Không ai gọi điện làm phiền
Anh chị để lại email để Vinh gửi tài liệu, vậy thôi. Muốn dừng nhận lúc nào cũng được, bấm một nút là xong.
Anh chị muốn bắt đầu từ đâu cũng được
Không cần bỏ công việc đang có. Không cần quyết định gì hôm nay.
Chỉ cần dành mười lăm phút tối nay, ngồi xuống và trả lời cho mình ba câu hỏi.
Trang này chia sẻ kinh nghiệm cá nhân, không phải lời khuyên tài chính hay pháp lý. Kết quả tuỳ thuộc nỗ lực của mỗi người.